program Rozwoju Komunikacji Makaton

 

 

Jedną z form wspomagających i alternatywnych metod porozumiewania się wykorzystywanych w placówkach PSOUU jest Program Językowy Makaton  -  system gestów i symboli graficznych. Podopieczni placówek uczeni są gestów i/lub symboli zarówno podczas zajęć indywidualnych, grupowych jak i codziennych aktywności. Pracownicy Stowarzyszenia posiadają kwalifikacje z zakresu wykorzystywania Systemu Językowego Makaton, co pozwala generalizować sposób porozumiewania się na różne miejsca i wykonywane czynności.

 

Program Językowy Makaton łączy w sobie dwie  alternatywy: znaki (gesty) i symbole. Metoda ta cieszy się dużą popularnością i wykorzystywana jest w wielu  krajach świata, w tym również w Polsce. Adresowana jest do wszystkich osób (dzieci, młodzieży, dorosłych), które z racji różnych zaburzeń nie są w stanie porozumiewać się z otoczeniem przy użyciu mowy dźwiękowej. Z uwagi na prostotę i funkcjonalność Makaton wykorzystywany jest chętnie przez członków rodziny (rodziców/opiekunów, rodzeństwa i krewnych). 

 

Znakom i/lub symbolom Programu Językowego Makaton towarzyszy zawsze mowa (według indywidualnych możliwości dzieci i dorosłych). Wbrew obawom wielu rodziców znaki Makatonu są formami, z których można w odpowiednim momencie zrezygnować, kiedy dziecko opanuje mowę w stopniu umożliwiającym zrozumiałe porozumiewanie się.

 

Zasadniczym celem posługiwania się Programem Językowym Makaton jest:

  • rozwijanie komunikacji
  • pomoc w rozumieniu mowy
  • rozwój umiejętności językowych
  • ułatwienie interakcji społecznych
  • pomoc w budowaniu relacji
  • nauka umiejętności potrzebnych w czytaniu i pisaniu

 

Na Program Makaton składa się: Słownictwo Podstawowe i Słownictwo Dodatkowe uzupełniające. 

 

Słownictwo Podstawowe czyli podstawowe pojęcia dnia codziennego (dotyczy codziennych czynności, przedmiotów, najbliższych osób)  usystematyzowane są w serie poszczególnych poziomów od 1 – 9 (ok. 450 pojęć). Słownictwo Podstawowe uczone jest jako pierwsze i stanowi podstawę programu. Słownictwo dodatkowe obejmuje aż ok. 7000 pojęć, które są rozszerzeniem i uzupełnieniem słownictwa podstawowego.

 

W Makatonie występują dwa rodzaje znaków:

  • znaki manualne (gesty)
  • znaki graficzne (symbole)

 

Znaki manualne - gesty Makatonu

Liczba znaków manualnych odpowiada ilości pojęć ze Słownictwa Podstawowego lub Dodatkowego. Stosowanie znaków manualnych w codziennej komunikacji, dostarcza osobom z trudnościami komunikacyjnymi dodatkowych, wizualnych informacji o nowo poznawanym pojęciu. Znaki manualne Makatonu są bardzo czytelne i łatwe do zapamiętania, bowiem powstały na bazie naturalnych gestów.  Są proste w motorycznym wykonaniu (dwie opcje znaku do wyboru - dla jednej lub dwóch rąk), czytelne (tak, aby osoby nieznające systemu mogły się domyśleć, co dany znak oznacza) i ikoniczne (aby osoby uczące się znaków mogły je zapamiętać, a następnie spontanicznie odtworzyć podczas porozumiewania się). Ich rolą nie jest zastępowanie mowy, ale  wspomaganie  rozwoju języka i komunikacji.

Symbole graficzne

 

W Makatonie oprócz znaków manualnych wykorzystywane są również symbole graficzne. Symbole są szczególnie przydatne osobom, które z powodu obniżonej sprawności motorycznej nie są w stanie wykonywać znaków manualnych. Są proste i łatwe do zapamiętania, występują jako  rysunki liniowe, ilustrujące znaczenie określonych pojęć. Symbole Makatonu podobnie, jak inne symbole systemów AAC, wykorzystują kwadrat, w który są wpisane. Oprócz figury kwadratu, każdy z symboli dla łatwiejszej orientacji oznaczony jest (u podstawy) ciemną linią, która określa sposób ułożenia symbolu w przestrzenie oraz sposób odczytywania.

            Wszystkich pojęć należy uczyć wraz ze znakami manualnymi i/lub symbolami. Wybór formy znaku lub symbolu zależy od indywidualnych potrzeb i umiejętności osoby.  Dzieci i dorośli oraz terapeuci mają pełną możliwość wyboru najbardziej odpowiedniego do danej sytuacji symbolu lub znaku oraz sposobu nauki. Znaki i symbole nie są alternatywami wzajemnie wykluczającymi się, mogą być stosowane łącznie lub rozdzielnie.

Podczas codziennych aktywności symbole Makaton wykorzystujemy  do tworzenia tradycyjnych pomocy edukacyjnych (tablice, książki komunikacyjne). Znaki graficzne  układamy w  zdania i sekwencje, wykorzystujemy do podawania instrukcji, przepisów kulinarnych itd. Gesty/symbole wykorzystujemy jako zapowiedź mającej nastąpić aktywności, podczas śpiewania piosenek dla małych dzieci, czytania wierszyków i bajek, wspólnego  tworzenia książeczek.

 

Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Mielcu
Ul. Wojsławska 278, 39-300 Mielec, tel/fax: 17 583 74 17; 17 586 35 22; 17 583 97 16
NIP: 817-18-84-895, Regon: 180694388, KRS: 0000232950
PKO BP SA Oddział w Mielcu 23 1020 4913 0000 9102 0052 9420